Victor Hugo: Francja wspomina narodową ikonę

Reklama

wt., 03/15/2022 - 21:56 -- MagdalenaL

Victor Hugo pozostaje symbolem zaangażowanego intelektualisty. Jako pisarz, polityk i rysownik, przyczynił się do ukształtowania XIX-wiecznej Francji. Obecnie obchodzona jest jego 220. rocznica urodzin.

Dziś rzadko się go czyta. Niemniej Victor Hugo praktycznie ma we Francji status patrona, który zapisał się w historii Francji jako literat i polityk. Zauważy to każdy, kto przejdzie obok stacji metra im. Victora Hugo w pobliżu placu im. Victora Hugo i magistralnej Victor Hugo Avenue w sercu Paryża. Jednocześnie stolica Francji zajmuje centralne miejsce w życiu i twórczości Hugo – chociaż przyszedł na świat w 1885 r. w Besancón we wschodniej Francji jako syn generała.

Dorastał on głównie w Paryżu. Zgodnie z tradycją, to właśnie tam jako nastolatek sformułował swoje aspiracje zawodowe: „Je veux être Chateaubriand ou rien” („Zostanę Chateaubriandem albo nikim”). W rzeczywistości dorobek Hugo przewyższył ten, który zgromadził François-René de Chateaubriand (1768-1848) –praojciec  francuskiego romantyzmu.

 

Pionier francuskiego romantyzmu


Epika, liryka i dramat: Victor Hugo pisał teksty należące do wszystkich gatunków literackich.

Już jego pierwsza sztuka, dramat Cromwell, wraz z przedmową jest uważana za swoisty akt założycielski romantyzmu. Ta megalomańska sztuka sceniczna z 6 920 wersami, niezliczonymi rolami i zmianami scen radykalnie odrzuca nakazy epoki klasycznej. Uważano ją za niemożliwą do zagrania – aż do 1956 roku. Wtedy wykonano ją po raz pierwszy w bardzo szczególnym miejscu: na dziecińcu honorowym Luwru w Paryżu. Do historii przeszła również – jeszcze za życia autora – premiera jego dramatu Hernani: na widowni Comédie-Française w 1830 roku doszło do „bitwy teatralnej”, w której starli się zwolennicy klasyki i awangardy romantycznej.

Bardziej przystępne od jego sztuk scenicznych były jego powieści, których treść jest również częścią lekcji francuskiego w niemieckich szkołach: w Lés Miserables (Nędznicy) z 1862 r., Jean Valjean, przedstawiciel ludu, sięga po literaturę, którą lud ceni i która, wbrew głosom krytyki, pomaga Hugo osiągnąć sukces handlowy. Książka Notre-Dame de Paris, opublikowana w 1831 r., znana w Niemczech pod tytułem Der Glöckner von Notre-Dame (pol. Dzwonnik z Notre Dame), już wtedy była bestsellerem. Podobnie jak The Hunchback of Notre Dame, opowieść o Quasimodo była wielokrotnie filmowana w XX wieku, nawet przez Walta Disneya.

 

„Znieszczyć nędzę!”

Hugo zajmował już stanowisko polityczne w swoich dziełach literackich – przykładem może być jego powieść Ostatni dzień skazańca z 1829 roku – jest ona apelem przeciwko karze śmierci, jednak później autor zaangażował się nawet bezpośrednio w politykę. Wychowany przez matkę Sophie Trébuchet na surowego rojalistę, stał się zagorzałym republikaninem. „Dorosłem”, powiedział przyjacielowi swojej matki. Na tym nie koniec. Od tej pory Hugo miotał się pomiędzy dwoma obozami politycznymi. Jednak jego credo i apel pozostały niezmienne: „Détruire la misère!” Na polski: „Zniszczyć nędzę!”.


Film, musical, komiks: ze względu na adaptacje, Nędznicy są najbardziej współczesnym dziełem Hugo.

Tak zwany „Król-obywatel“ – Ludwik Filip – mianował go w 1845 r. dożywotnim członkiem wyższej izby parlamentu (instytucja ta została jednak zniesiona w 1848 r.), więc Hugo był odtąd również parlamentarzystą. W Chambre de Paris domagał się skrócenia czasu pracy z 16 do 10 godzin. Jego propozycji sprzeciwił się baron Louis Jacques Thénard – na którym zemścił się poprzez nadanie najbardziej obrzydliwym postaciom w Les Misérables nazwiska Thénard. Oprócz kwestii społecznych zajmował się także rewolucją czerwcową przeciwko dawnemu powiernikowi Hugo, królowi Ludwikowi Filipowi. Już dawno odwrócił się od niego z powodu politycznego rozczarowania.

 

Uchodźca Victor Hugo

Nędzników, tę powieść stulecia, Hugo ukończył nie we Francji, lecz na wygnaniu na brytyjskiej wyspie Guernsey: po przyłączeniu się do nieudanego ruchu oporu przeciwko zamachowi stanu Napoleona III w grudniu 1851 roku, Hugo został zmuszony do opuszczenia Francji i spędził prawie 19 lat na wygnaniu. Najpierw w Brukseli, później na Wyspach Normandzkich Jersey i Guernsey.

„Miłość oznacza działanie“

Dzień po upadku Napoleona III i proklamowaniu Republiki w 1870 roku, Hugo powrócił do Francji w triumfie. W następnych latach stał się literacką i polityczną instytucją III Rzeczypospolitej. Raz po raz prowadził kampanię na rzecz sprawiedliwości społecznej, emancypacji kobiet i prawa autorskiego – po za tym propagował idee Zjednoczonych Państw Europy.

Victor Hugo zmarł 22 maja 1885 roku. Trzy dni wcześniej zapisał swoją ostatnią myśl: „Miłość oznacza działanie”. Setki tysięcy paryżan towarzysza trumnie Victora Hugo w krupcie Panteonu 1 czerwca 1885 roku.

Autor: 
Autor: Sven Töniges / Przetłumaczyła: Julia Myszyńska
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama