Historia (mało)znana – NATO w Jugosławii

Reklama

czw., 03/10/2022 - 21:28 -- MagdalenaL

24 marca 1999 r. Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) rozpoczyna naloty na Jugosławię, bombardując serbskie pozycje wojskowe w jugosłowiańskiej prowincji Kosowo. Ofensywa NATO była odpowiedzią na nową falę czystek etnicznych rozpoczętych przez siły serbskie przeciwko kosowskim Albańczykom 20 marca.

Region Kosowa leżał w sercu imperium serbskiego w późnym średniowieczu, ale został utracony przez Turków osmańskich w 1389 r. po klęsce Serbii w bitwie o Kosowo. Zanim Serbia odzyskała kontrolę nad Kosowem od Turcji w 1913 r., niewielu Serbów pozostało w regionie zdominowanym przez etnicznych Albańczyków. W 1918 r. Kosowo formalnie stało się prowincją Serbii i trwało nadal po tym, jak przywódca komunistyczny Josip Broz Tito ustanowił w 1945 r. Federalną Ludową Republikę Jugosławii, składającą się z państw bałkańskich: Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Słowenii i Macedonii. Jednak Tito ostatecznie uległ żądaniom Kosowa w sprawie większej autonomii, a po 1974 roku Kosowo istniało jako niezależne państwo pod każdym względem poza nazwą.

 

Serbowie byli niezadowoleni z autonomii Kosowa, zaczynającego działać przeciwko serbskim interesom, a w 1987 r. Slobodan Miloszević został wybrany na lidera serbskiej partii komunistycznej z obietnicą przywrócenia rządów serbskich w Kosowie. W 1989 r. Miloszević został prezydentem Serbii i szybko przystąpił do stłumienia Kosowa, pozbawiając go autonomii, a w 1990 r. wysłał wojska, by rozwiązać jego rząd. Tymczasem serbski nacjonalizm doprowadził w 1991 roku do rozwiązania federacji jugosłowiańskiej, a w 1992 roku kryzys bałkański przekształcił się w wojnę domową. Utworzono nowe państwo jugosłowiańskie, składające się wyłącznie z Serbii i małego państwa Czarnogóry, a Kosowo rozpoczęło cztery lata pokojowego oporu wobec rządów serbskich.

 

Bojowa Armia Wyzwolenia Kosowa powstała w 1996 roku i zaczęła atakować serbską policję w Kosowie. Dzięki uzbrojeniu zdobytemu w Albanii, WAK nasiliło ataki w 1997 r., wywołując poważną ofensywę wojsk serbskich przeciwko opanowanemu przez rebeliantów regionowi Drenicy w lutym i marcu 1998 r. Zginęły dziesiątki cywilów, a zaciąg do WAK wzrósł dramatycznie. W lipcu WAK rozpoczęła ofensywę w Kosowie, przejmując kontrolę nad prawie połową prowincji, zanim tego lata została rozgromiona w serbskiej kontrofensywie. Wojska serbskie wypędziły tysiące etnicznych Albańczyków z ich domów i zostały oskarżone o masakrowanie cywilów w Kosowie.

 

W październiku NATO zagroziło Serbii nalotami, a Miloszević zgodził się na powrót dziesiątek tysięcy uchodźców. Wkrótce jednak wznowiono walki, a rozmowy kosowskich Albańczyków z Serbami w Rambouillet we Francji w lutym 1999 roku zakończyły się fiaskiem. 18 marca dalsze rozmowy pokojowe w Paryżu załamały się po tym, jak serbska delegacja odmówiła podpisania umowy wzywającej do autonomii Kosowa i rozmieszczenia wojsk NATO w celu wyegzekwowania porozumienia. Dwa dni później armia serbska rozpoczęła nową ofensywę w Kosowie. 24 marca rozpoczęły się naloty NATO.

 

Oprócz serbskich pozycji wojskowych, kampania powietrzna NATO była wymierzona w budynki rządowe Serbii i infrastrukturę kraju w celu destabilizacji reżimu Miloszevicia. Bombardowania i dalsze ofensywy serbskie zepchnęły setki tysięcy kosowskich Albańczyków do sąsiedniej Albanii, Macedonii i Czarnogóry. Wielu z tych uchodźców zostało przetransportowanych drogą lotniczą w bezpieczne miejsce w Stanach Zjednoczonych i innych krajach NATO. 10 czerwca bombardowanie NATO zakończyło się, gdy Serbia zgodziła się na porozumienie pokojowe wzywające do wycofania sił serbskich z Kosowa i zastąpienia ich siłami pokojowymi NATO.

 

Z wyjątkiem dwóch amerykańskich pilotów, którzy zginęli podczas misji szkoleniowej w Albanii, żaden personel NATO nie stracił życia podczas 78-dniowej operacji. Zdarzyły się jednak pewne wpadki, takie jak błędne obliczenia bombardowań, które doprowadziły do ​​śmierci albańskich uchodźców z Kosowa, członków WAK i serbskich cywilów. Najbardziej kontrowersyjnym incydentem było zbombardowanie 7 maja chińskiej ambasady w Belgradzie, w którym zginęło trzech chińskich dziennikarzy i spowodowało kryzys dyplomatyczny w stosunkach amerykańsko-chińskich.

 

12 czerwca siły NATO wkroczyły do ​​Kosowa z Macedonii. Tego samego dnia do stolicy Kosowa Prisztiny przybyły wojska rosyjskie i zmusiły NATO do wyrażenia zgody na wspólną okupację. Pomimo obecności sił pokojowych powracający Albańczycy z Kosowa zemścili się na mniejszości serbskiej w Kosowie, zmuszając ich do ucieczki do Serbii. Pod okupacją NATO autonomia Kosowa została przywrócona, ale prowincja pozostała oficjalnie częścią Serbii.

 

Slobodan Miloszević został odsunięty od władzy przez ludową rewolucję w Belgradzie w październiku 2000 roku. Zastąpił go popularnie wybrany Vojislav Kostunica, umiarkowany serbski nacjonalista, który obiecał reintegrację Serbii z Europą i światem po dekadzie izolacji.

 

Slobodan Miloszević zmarł w więzieniu w Holandii 11 marca 2006 r. podczas procesu za zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo. Z powodu jego śmierci sąd nie wydał wyroku.

 

Autor: 
Autor tłumaczenia: Nikita Stelmakh / Autor oryginału: A&E Television Networks
Zagłosowałeś na opcję 'w górę'.
Polub Plportal.pl:

Reklama