8 maja 1945 roku skapitulowały hitlerowskie Niemcy. Zwycięstwo nad Niemcami ocaliło naród polski przed biologiczną zagładą

Reklama

śr., 05/08/2019 - 20:26 -- zzz

8 maja 1945 roku – miała miejsce ostateczna bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy Niemieckiej wobec zachodnich aliantów i ZSRR, tym samym zakończono II wojną światową w Europie. Do dziś istnieją dwie oficjalne daty jej zakończenia. 8 maja w państwach zachodnich i 9 maja w Rosji, a dawniej w ZSRR i państwach bloku wschodniego. Skąd wzięło to zamieszanie?

Powodem tego zamieszanie jest sposób interpretacji aktów prawnych, które były podejmowane przez III Rzeszę i jej kierownictwo wojskowo-polityczne pod koniec wojny. 1 maja 1945 roku na mocy przedśmiertnego dekretu Adolfa Hitlera, naczelny dowódca Wehrmachtu Grossadmiral Karl Dönitz został mianowany prezydentem II Rzeszy. Jego głównym celem nowy przywódcy chylącej się ku upadkowi III Rzeszy, było jak najszybsze zawieszenie broni na froncie zachodnim. W ten sposób Dönitz  chciał, aby wycofując się wojska niemieckie cofające się na zachód poddały się Amerykanom i Brytyjczykom, unikając niewoli radzieckiej. Jednocześnie chciał zabezpieczyć ewakuacje niemieckich cywilów uchodźców.

kapitulacja Doenitza przed Motngomerym

4 maja 1945 roku. Podpisanie kapitulacji przed brytyjskim marszałkiem Bernardem Montgomery’m, fot. wikimedia commons

 

4 maja 1945 roku została podpisana częściowa częściową kapitulacja wojsk w północno-zachodnich Niemczech, Danii i Holandii. Akt kapitulacji podpisano w Lüneburgu w kwaterze polowej marszałka Bernarda Montgomery’ego. Ze strony niemieckiej do podpisania został oddelegowany admirał Hans-Georg von Friedeburg. Dwa dni później 6 maja 1945 roku von Friedeburg wraz z gen. Alfredem Jodlem, uczestniczyli w dalszych rokowań w kwaterze głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych gen. Dwighta Eisenhowera we Reims we Francji. Obydwaj chcieli przeforsować propozycje zawieszanie broni na zachodzie, który umożliwiłby przepuszczenie przez linię frontu żołnierzy i uchodźców, cofających się ze wschodu przed nacierającą Armią Czerwoną. Jednak gen. Eisenhower, kategorycznie odmówił, obawiając się zatargu Zachodu ze Stalin. Zmusił Dönitz do podpisania kapitulację całości niemieckich sił zbrojnych.

germany-ww2-surrender-reims

7 maja 1945 roku, Reims. Gen. Wilhelm Oxenius, gen. Alfred Jodl (w środku) i adm. Hans-Georg von Friedeburg w momencie podpisania kapitulacji Niemiec, fot. wikimedia commons

Do podpisania doszło 7 maja nad ranem godzinie 2:41 w jednym ze szkolnych budynków. Niemcy skapitulowały przed przedstawicielami armii USA i Wspólnoty Brytyjskiej oraz Armii Czerwonej. W imieniu aliantów pod aktem kapitulacji (później nazwanym „wstępnym protokołem kapitulacji”) podpisał się ze strony aliantów gen. Walter Bedell Smith jako przedstawiciel Naczelnego Dowódcy Wojsk Ekspedycyjnych gen. Eisenhowera oraz generał artylerii Iwan Susłoparow reprezentujący najwyższe dowództwo radzieckie. Ze strony niemieckiej złożyli podpisy gen. Alfred Jodl, Szef Sztabu Dowodzenia Wehrmachtu w Naczelnym Dowództwie Wehrmachtu, reprezentujący całość sił zbrojnych oraz wojska lądowe, gen. Wilhelm Oxenius, przedstawiciel Naczelnego Dowódcy Luftwaffe, i adm. Hans-Georg von Friedeburg, Naczelny Dowódca Kriegsmarine. Delegacja niemiecka działała z upoważnienia Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu wlk. adm. Karla Dönitza. Warto podkreślić, że nie wywieszono wówczas flagi francuskiej, a zaproszony w ostatniej chwili francuski generał François Sevez – przedstawiciel gospodarzy był podczas tej ceremonii świadkiem, nie stroną.

Jednak Stalin uznał, że  Związek Radziecki jako główne członek koalicji antyhitlerowskiej nie może zaakceptować takie formy przypieczętowanie zwycięstwa nad Niemcami.. Kategorycznie zażądał ponownego podpisania aktu kapitulacji w obecności przedstawicieli naczelnych dowództw czterech głównych państw koalicji.  Do podpisania doszło 8 maja w kwaterze marszałka Żukowa, w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst w Berlinie. Powtórzono podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu i innych sił zbrojnych III Rzeszy  przed przedstawicielami trzech mocarstw sojuszniczych – ZSRR, USA i Wielkiej Brytanii. Obecni byli: generał Carl Spaatz (USA), brytyjski marszałek lotnictwa Arthur Tedder oraz marszałek Gieorgij Żukow.

 

. Stalin uznał jednak, że Związek Radziecki jako główne mocarstwo koalicji antyhitlerowskiej nie może zaakceptować tej formy przypieczętowania zwycięstwa nad Niemcami. Od razu zażądał ponowienia aktu kapitulacji, tym razem w obecności przedstawicieli naczelnych dowództw czterech głównych państw sojuszniczych.

Keitel podpisujacy akt kapitulacji 1945

8 maja 1945 roku, Berlin, Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisując akt bezwarunkowej kapitulacji., fot. wikimedia commons

Na uroczystość do Berlina generał Charles de Gaulle wysłał generała Jeana de Lattre de Tassigny’ego. Zagroził on samobójstwem, gdyby odmówiono mu prawa do podpisania dokumentu i wywieszenia francuskiej flagi, a podpisujący akt kapitulacji (Wehrmachtu) w imieniu zwyciężonych Niemiec feldmarszałek Wilhelm Keitel skomentował obecność de Tassigny’ego w ten sposób, że powinien on złożyć podpis po obu stronach – składających i przyjmujących kapitulacę.

 

person_zhukov11

Podpisujący marszałek Żukowa, fot. Franklin D. Roosvelt Library

W końcu po protokolarnych przepychankach, miejsce na flagę i podpis (po stronie przyjmujących kapitulację, ale też jako świadek) się znalazło. Oprócz Keitela, Szefa Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu i Naczelnego Dowódcy Wojsk Lądowych kapitulację podpisali Naczelny Dowódca Marynarki Wojennej (Kriegsmarine) admirał Hans-Georg von Friedeburg i generał pułkownik lotnictwa (Luftwaffe) Hans-Jürgen Stumpff, jako reprezentant Naczelnego Dowódcy Sił Powietrznych, gen. felmarsz. von Greima. Również przy „drugiej” kapitulacji delegaci niemieccy, zanim złożyli podpisy, przedłożyli aliantom pełnomocnictwa otrzymane od Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu, wlk. adm. Karla Dönitza.

 

zukow-czyta-akt-kapitulacji-1945

Radziecki marszałek Gieorgij Żukow odczytuje akt bezwarunkowej kapitulacji, fot. Franklin D. Roosvelt Libray

Podpisy złożono późnym wieczorem, jednak ze względu na dwugodzinną różnicę czasu w Moskwie był już 9 maj.  Przebieg procesu kapitulacji Niemiec wpłynął w zasadniczy sposób na światową politykę w następnych dziesięcioleciach. Francja uzyskała bowiem dzięki temu status czwartego mocarstwa, dostała swoją strefę okupacyjną, w ONZ – stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa.

Jednak kapitulacja III Rzeszy w Europie, nie oznaczała końca wojny, ponieważ wciąż trwał walki z Japonią na Dalekim Wschodzie. Japończycy skapitulowali 2 września 1945 r., dzień, który zakończył II wojnę światową. Podczas jej trwania w wyniku działań wojennych zginęło 50 mln ludzi.

radosc-z-zakoczenie-wojny-w-polsce-1945

9 maja roku 1945, żołnierze Wojska Polskiego i ludność cywilna w kraju cieszą się z zakończenia II wojny światowej w Europie.

W zdobyciu Berlina uczestniczyło 180 tys. polskich żołnierzy:

  • 1 Dywizja Piechoty
  • 2 Pomorska Brygada Artylerii Haubic
  • 6 Samodzielny Warszawski Zmotoryzowany Batalion Pontonowo-Mostowy
  • 1 Samodzielna Brygada Moździerzy z odwodu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego będąca od marca 1945 roku w składzie 47 Armii radzieckiej 1 Frontu Białoruskiego, razem około 12 tys. żołnierzy.

Zdobyli 56 kwartałów miasta, 7 kompleksów fabrycznych, 4 stacje metra i większą część budynków Politechniki. Wzięli do niewoli 2550 jeńców.

Fakty i mity Jeszcze dziś większość z nas wzrusza się oglądając kultowy serial, gdy Janek Kos wdrapuje się na Bramę Brandenburską i zawiesza na niej polską flagę. W rzeczywistości fakt taki nie miał miejsca. Biało-czerwona wisiała natomiast na Siegessaule - Kolumnie Zwycięstwa koło Tiergarten, upamiętniającej zwycięstwo Prus nad Francją w 1871 roku. Ale tylko przez kilka dni. Wkrótce potem przyjazd do Berlina zapowiedziała delegacja francuska. Rosjanie postanowili więc uczynić gest i to francuska flaga zawisła na tej kolumnie. Nie zgodzili się także na utworzenie w Berlinie cmentarza polskich żołnierzy. Poległych trzeba było więc wywozić za Odrę lub grzebać w nieoznaczonych, masowych mogiłach razem z czerwonoarmistami. W Berlinie jedynym akcentem upamiętniającym udział Polaków w walkach o stolicę Niemiec w 1945 jest odsłonięty dopiero w 1972 roku Pomnik Żołnierza Polskiego i Niemieckiego Antyfaszysty. Stoi w Parku Ludowym Friedrichshein. To dwie 15-metrowe kolumny połączone powiewającą flagą z brązu. Typowe dzieło swojej epoki: przedstawia polskiego orła bez korony i godło Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz sylwetki żołnierzy radzieckiego i polskiego oraz niemieckiego antyfaszysty. 

Znalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinieZnalezione obrazy dla zapytania zdobycie berlinaZnalezione obrazy dla zapytania zdobycie berlinaZnalezione obrazy dla zapytania zdobycie berlinaZnalezione obrazy dla zapytania zdobycie berlina

 

Znalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinieZnalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinieZnalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinieZnalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinieZnalezione obrazy dla zapytania wojsko polskie wberlinie

 

Podobny obraz

 

W czasie II wś zginęło około 6 mln obywateli polskich, połowę z nich stanowili żydzi. 8 maja 1945 r. dla Polski oznaczał nie tylko koniec wojny w Europie, ale także oznaczał przede wszystkim zwycięstwo nad Niemcami i ocalenie narodu polskiego przed biologiczną zagładą.

Skutki II wojny światowej

II wojna światowa była najkrwawszym konfliktem zbrojnym w historii, mającym olbrzymi wpływ na cały świat. Jej najważniejszym skutkiem było całkowite przetasowanie granic i stref wpływów w Europie. Wiele przedwojennych mocarstw utraciło swoje znaczenie na rzecz Stanów Zjednoczonych i ZSRR, które podzieliły świat na dwa, przeciwstawne bloki polityczne.

 

Ze względu na rozbieżności w sposobie określania strat, błędy i celowe manipulacje, dokładna liczba ofiar II wojny światowej nie jest możliwa do oszacowania. Przyjmuje się przybliżone wartości około 60 mln zabitych, z czego większość to ludność cywilna. Niektórzy badacze sugerują jednak, że liczba ofiar sięga około 100 mln ludzi. Śmierć poniosło około 5,4 mln Żydów, z których 3,1 mln pochodziło z Polski.

Szacunkowe straty wybranych państw biorących udział w wojnie w latach 1939-1945 (na podstawie różnych źródeł)

Kraj Straty w siłach zbrojnych Straty w ludności cywilnej
Polska 240 000 – 320 000 5,48 mln – 5,82 mln
Niemcy 3,76 mln – 5,31 mln 1,5 – 3 mln
ZSRR 8,66 mln – 17 mln 10 – 17 mln
Wielka Brytania 383 700 67 200
USA 407 300 5870 – 12 100
Japonia 1,34 mln – 2,3 mln 1,17 mln – 3,1 mln
Włochy 242 000 – 319 200 153 200 – 155 000
Francja 210 000 – 212 000 350 000 – 390 000

Jeszcze trudniejsze do oszacowania są straty materiałowe jak i informacje na temat produkcji sprzętu wojskowego. Poniższe dane mają charakter poglądowy. Straty Polski i Francji dotyczą odpowiednio okresu do końca września 1939 roku i końca czerwca 1940 roku.

Zabici żołnierze i zniszczone pojazdy na ulicach Berlina

Podczas II wojny światowej wyprodukowano około 916 490 samolotów różnych typów, 279 590 czołgów i dział samobieżnych, 4230 statków oraz okrętów nawodnych i podwodnych, 4,48 mln ciężarówek o ponad 1 mln środków artyleryjskich.

Szacunkowe straty sprzętowe wybranych państw biorących udział w wojnie w latach 1939-1945. Dane mogą być niepełne i niedoszacowane.

Kraj Straty wojsk lądowych Straty lotnictwa Straty na morzu (bez jednostek cywilnych)
Polska 880 czołgów ponad 400 samolotów 11 okrętów
Niemcy 33 324 – 42 700 czołgów 76 875 samolotów 840 okrętów
ZSRR 108 400 czołgów 124 700 samolotów 1014 okrętów (dane niepotwierdzone)
Wielka Brytania 15 844 czołgi 42 260 samolotów 1035 okrętów
USA około 10 000 czołgów 95 000 samolotów 444 okręty
Japonia około 3000 czołgów i pojazdów pancernych 35 000 – 50 000 samolotów 328 okrętów
Włochy około 3500 czołgów 5 272 samoloty 180 okrętów
Francja 6126 czołgów (część zdobyta) ponad 1000 samolotów 94 okręty

 

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Gordon Williamson Malcolm McGregor: German Commanders of World War II.: Waffen-SS, Luftwaffe & Navy (2). Oksford: Osprey Publishing, 2006

Ian Kershaw, The End; Germany 1944-45. Penguin, 2012

Michael Jones, After Hitler: The Last Days of the Second World War in Europe, 2015.

Autor: 
Jacek Czubacki/Z.B.
Źródło: 

dzieje.pl, Polskie Radio/plportal.pl

video: 
Zagłosowałeś na opcję 'w górę'.
Polub Plportal.pl:

Reklama