Dositej Obradović

Reklama

sob., 01/30/2021 - 21:06 -- MagdalenaL

Od ignoranckiego dzieciaka z wielkimi ambicjami, przez mnicha, do najbardziej oczytanego i wykształconego pedagoga, reformatora, i pierwszego ministra serbskiej oświaty. Droga rozwoju Dimitra Obradovicia była długa i trudna, ale chęć nauki i przekazywania wiedzy Serbom była silniejsza. Swoimpoświęceniem i nieustanną praca przybliżył Serbię Europie, i światu, otwierając drzwi do penetrowania nowych kulturowych i cywilizacyjnych dziedzictw.

Był 1739 rok w Banacie, kiedy urodził się dzieciak o imieniu Dimitr. Jak i większość dzieci w tym czasie, był wychowywany na rzemieślnika. Dimitr nie różniłby się od innych dzieci, gdyby nie wielka pasja do książek i ascetycznych stylów życia. Kiedy krewni, którzy go wychowywali, dowiedzieli się o wielkiej miłości, którą mały dzieciak kultywował do cerkwi, posłali go na rzemiosło. Wtedy podjął pierwszą ważną decyzję w swoim życiu, że zostanie mnichem i wstąpi do klasztoru.

Przyjazd do monasteru Hopovo na Fruškej Górze w pierwszej chwili był spełnieniem snów Dimitra. Przyjął monastyczne imię Dositej, zaczął studiować cerkiewne książki, i zapoznawał się z życiem zakonnym mnicha. Spędzając czas z innymi mnichami, zaczął sobie zdawać sprawę, że jego postawy i chęci różnią się od tych, które były propagowane w monasterze. Entuzjazm religijny zaczął gasnąć, i po trzech latach Dositej zdecydował się na opuszczenie monasteru i wyruszenie w świat.

Dositej Obradović w 1808 roku założył Wielką Szkołę, prekursora dzisiejszego Uniwersytetu w Belgradzie, a w 1810 Seminarium Teologiczne. Jako członek Rady Prezesów był pierwszym ministrem edukacji w Serbii.

Czytanie prawa Dušana, bajek Ezopa i innych obywatelskich książek zbliżyło go do racjonalizmu i oświecenia, ale i jego chęci do podróżowania, uczenia się i słuchania jak najwięcej. Wtedy zaczął podróżować po Bałkanach, Azji Mniejszej, Włoszech, Niemieczech, Francji, Anglii, Rosji i wielu innych państw. Jako nauczyciel, wychowanek, lubgość monasteru, Dositej podróżował pełne 40 lat. W tym czasie studiował grekę, język niemiecki, filozofię, literaturę i kulturę różnych krajów.

Ze spotkań z różnymi religiami, kulturami i językami, Dositej posiadł wielką wiedzę. Wtedy pojawiła się potrzeba napisania czegoś swojego, i że wszystko czego się nauczył przeniesie na swój naród. Na początku jego pracą było przerabianie, lub tłumaczenie popularnych praktyczno-moralnych pism nowogreckich i włoskich. Pierwszą książkę „ Na prost srpski jezik” napisał w 1765 roku, tworząc podstawę dla swojej bogatej i owocnejliteraturowej pracy.

Od 1783 roku zaczął publikować swoje artykuły i najlepsze dzieła. Pierwsze wydrukowane „ Život i priključenija”, w którym opisał swoje życie od urodzenia do 43 roku życia, odnosząc się do potrzeb szkoły i nauki, ale i ostrą krytykę zacofania mnichów. Następnie „ Sovjeti zdravoga razuma”, w którym zebrał najbardziej wyselekcjonowane myśli i rady uczonych z różnych języków, i „Sobranije”, zbiór recenzji moralności i praktycznej filozofii na temat patriotyzmu, czytania, umiaru…

„Pismo Haralmpiju” napisał w kwietniu 1783 roku i przedstawia słynny list programowy, gdzie w formie manifestu są wyeksponowane jego idee. Jego celem jest napisane książki, w której prostym językiem przedstawi myśli mądrych ludzi. Chciał żeby każdy wieśniak w Serbii rozumiał jego słowa, i z ich pomocą kształcił, święcił i polepszał swojąnaturę.

Kontynuował tę myśl, nie rezygnując z zasady udostępniania nauki i filozofii wszystkim ludziom, od wykształconych, po tych najbardziej oddalonych wiosek. Opowiadał się za tolerancją religijną i równością, jak i wszechmocą rozumu. Serbską kulturę i literaturę z lokalnego, plemiennego i religijnego poziomu przeniósl na nowy, narodowy poziom, z czystym narodowym językiem, przeznaczony dla najszerszych warstw narodu serbskiego.

Gdy dowiedział się o pierwszym serbskim powstaniu, oddał się do służby serbskich powstańców. Najpierw zbierał datki, wykonywał różne poufne misje między powstańcami a Rosją, a następnie przybył do Serbii. Został doradcą Karađorđevicia i cała swoją siłą i wiedzą pomógł zorganizować państwo. W oswobodzonej Serbii spędził pięć ostatnich lat życia, dając ogromne dziedzictwo serbskiemu oświeceniu i nauce.

Dositej Obradović zmarł 28 marca 1811 roku w Belgradzie. Pozostawił po sobie mnóstwo dzieł, tłumaczeń, pism, nauk przyrodniczych, a poprzez wytrwałość i walkę o podniesieniu literatury serbskiej i myśleniu o wyższym poziomie, na zawsze zostanie zapamiętany jako najważniejszy serbski pedagog i reformator.

Tłumaczył Hubert Domański

Autor: 
serbia.com
Źródło: 

serbia.com

Polub Plportal.pl:

Reklama