Chorwackie dziedzictwo – chorwacki hymn

Reklama

czw., 08/13/2020 - 10:38 -- MagdalenaL

“Chorwacka ojczyzna”

Na stronie tytułowej czasopisma literackiego Danica 14 marca 1835 roku ukazany został patriotyczny wiersz Horvatska Domovina. Wiersz napisał zagrzebski prawnik i pisarz Antun Mihanović (1796. – 1861.), jeden z poetów chorwackiego odrodzenia. Zwrotki wiersza stały się podstawą dzisiejszego hymnu Republiki Chorwacji. Z 14 zwrotek wzięte są pierwsza, druga, przedostatnia i ostatnia. Josip Runjanin (1821. – 1878.) stworzył muzykę (1848.), która została zaakceptowana jako hymn chorwacki w 1891 roku. Hymn Lijepa Naša jest pokojową pieśnią, która wychwala piękno ojczyzny.
Nie wiadomo jak wyglądała oryginalna melodia. Pierwszy znany zapis nutowy skomponował Vatroslav Lichtenegger, nauczyciel muzyki, z 1861 roku. Słuchał, jak śpiewają jego uczniowie (kształcący się nauczyciele) i zapisał nuty, “układał melodię tak, jak mu uczniowie śpiewali” (Franjo Ksaver Kuhač).

Lichtenegger je przygotował kompozycję dla męskiego czterogłosu. W 1862 roku jego wariant ukazał się w Zbiorze różnych czterogłosów męskiego chóru (tom II, numer 9) Narodowego Ziemskiego Muzycznego Instytutu (chorw. Narodni zemaljski glazbeni zavod) w Zagrzebiu.

W latach następnych piosenka pojawiała się w różnych zbiorach pod tytułem Hrvatska Domovina (pl. Chorwacka Ojczyzna), a pod nazwą Liepa naša po raz pierwszy znalazła się w 1864 roku w zbiorze “Różnych Czterogłosów”, który został wydany przez Muzyczne towarzystwo duchownej młodzieży zagrzebskiej. Te dwa tytuły wykorzystywane były zamiennie do lat 1890., kiedy się jako tytuł utwierdził pierwszy wers -  Lijepa naša domovino.

Pojawiały się też inne muzyczne warianty po Lichteneggerze. Piosenka się włączała w różne zbiory, a przy tym zmieniała. Dzisiejszy wariant pochodzi od Franja Dugana Starszego (1919.).

Pierwszy raz z atrybutem hymnu wspomniana została w 1889 roku w artykule Kuhačeva (chorwacki muzykolog i historyk muzyki) o chorwackich hymnach.

W roku 1891, podczas wystawy (15 sierpnia – 14 października) Chorwacko-Slawońskiego towarzystwa gospodarczego w Zagrzebiu, pierwszy raz została wprowadzona jako chorwacki hymn i śpiewana była pod tytułem Lijepa naša.

Związek chorwackich stowarzyszeń wokalnych zwrócił się w 1907 roku do parlamentu chorwackiego “odnośnie uprawomocnienia, a dokładnie oficjalnego ogłoszenia pieśni Lijepa naša domovino hymnem Chorwacji”. Chociaż parlament nie zareagował, Lijepa naša stała się nieoficjalnych hymnem Chorwacji, a przy okazji świąt, śpiewana była zaraz po Carevce. Kiedy Chorwacja 29 października 1918 roku uzyskała (krótkotrwałą) niepodległość, parlament zaśpiewał Lijepa naša.

Status hymnu został jej przyznany nieoficjalnie na zebraniu inauguracyjnym ZAVNOH-a, które odbyło się 13 i 14 czerwca 1943 roku w Otočcu i Jeziorach Plitwickich, kiedy pierwsze posiedzenie zostało zakończone świątecznym wykonaniem pieśni Lijepa naša. Po wojnie nie została stłumiona, była odgrywana przy okazji świąt zaraz po hymnie jugosłowiańskim (manifestacje kulturalne itp.). Program Radia Zagrzeb każdej nocy kończył się jej wykonaniem orkiestrowym.

Napad na hymn Chorwacji

W czasie Chorwackiej Wiosny (1971.) gazeta serbska pisała, że Lijepa naša jest pieśnią nacjonalistyczną.

Podczas dyskusji publicznej o poprawkach do Konstytucji Socjalistycznej Republiki Chorwacji, Serbowie opowiedzieli się przeciw pieśni Lijepa naša jako hymnu Chorwacji:

 “W połowie września, w Vrginmoście, związek socjalistyczny gminy zorganizował dyskusję o poprawkach do Konstytucji Socjalistycznej Republiki Chorwacji i z tego powodu więcej dyskutantów (jak poinformowały gazety codzienne) oświadczyło, że akceptuje tekst poprawki o hymnie Lijepa naša, ale proponują, żeby ją uzupełnić treścią z rewolucji narodowej, z akcentem na braterstwo i jedność, ukutych w wojnie narodowo-wyzwoleńczej.

Uwagi te miesiąc później (17. X) na zgromadzeniu gminnym zostały sformułowane (co prawda, trochę ostrzej). Przy tej okazji powiedziano o hymnie, że powinien sławić rewolucję, budowanie socjalizmu i samorządnego społeczeństwa oraz braterstwo i jedność jako główny nabytek wojny narodowo-wyzwoleńczej.

Co więcej, Lijepa naša nazwana została określona starą pieśnią romantyczną, która nie utrzymuje naszej rzeczywistości. O ostatnim wersie stwierdzono, że jest zbyt wąski, ponieważ wspomina tylko naród chorwacki.

Na zebraniu Rady Nadzorczej Unii Włoskiej w Istrii i Rijece (23 października) między pozostałymi odbiło się echo o wprowadzeniu pieśni Lijepa naša do Konstytucji jako hymnu Socjalistycznej Republiki Chorwacji. Postanowiono, że tekst musiałby być zgodny z treścią rzeczywistości socjalistycznej w Chorwacji”. (Darko Stuparić, VUS 1971.)

Wrogom narodu i państwa chorwackiego przeszkadzały wszystkie atrybuty tożsamości narodowej Chorwatów (herb, flaga, hymn, chorwacki język…). Niestety, również dzisiaj w niepodległej i niezależnej Republice Chorwackiej neguje się chorwacki historyczny herb, chorwacką flagę i chorwacki język.

Lijepa naša

Pierwszy raz w historii oficjalnie została ogłoszona państwowym hymnem w pierwszej poprawce do Konstytucji (paragraf 4.) dnia 29 lutego 1972 roku. W paragrafie napisano: „Hymnem Socjalistycznej Republiki Chorwacji […] jest pieśń Lijepa naša domovino, co zostało również przeniesione do Konstytucji Socjalistycznej Republiki Chorwacji w 1974 roku. Konstytucja z 1900 roku podaje, że Lijepa naša domovino ma status i funkcję hymnu państwowego, a Ustawa o herbie, fladze i hymnie Republiki Chorwackiej oraz fladze i szarfie Prezydenta Republiki Chorwackiej cytuje jej oficjalny teks i zapis nutowy, które w ten sposób stały się obowiązujące.

Aktualny prawny tekst hymnu nie jest całkiem identyczny z tekstem źródłowym Mihanovicia, ponieważ trzeba było koniecznie dokonać poprawek, z powodu zmian językowych.

Hymn Republiki Chorwacji to Lijepa naša domovino w składzie z regulacją Ustawy o herbie, fladze i hymnie Republiki Chorwackiej i szarfy Prezydenta Republiki Chorwackiej („Narodne novine”, nr 55/90). Oficjalny tekst hymnu ostatecznie został ustanowiony 21 grudnia 1990 roku w artykule 16 Ustawy o herbie, fladze i hymnie Republiki Chorwackiej oraz fladze i szarfie Prezydenta Republiki Chorwackiej. Oficjalny zapis nutowy został ostatecznie ustanowiony w 1990 roku w artykule 17 Ustawy o herbie, fladze i hymnie Republiki Chorwackiej. W ustawie zapisano, że tekst hymnu brzmi następująco:

 Tekst chorwackiego hymnu:

„Piękna nasza Ojczyzno,

Oj bohaterska miła ziemio,

Starej chwały spuścizno naszych dziadów,

Obyś zawsze szczęśliwą była!

Miła, jakże jesteś nam pełna chwały,

Miła, jesteś nam jedyna.

Miła, gdzie jesteś równinna,

Miła, gdzie jesteś górzysta!

Płyń Dravo, Savo płyń,

I Ty, Dunaju, nie trać na sile,

Błękitne morze, powiedz światu,

Że swój naród Chorwat kocha.

Dopóki słońce łąki grzeje,

Dopóki bura krzewy wije,

Dopóki groby martwych kryją,

Dopóki mu żywe serce bije!”


Pomnik hymnu chorwackiego w Zelenjaku (MJ)

Pomnik hymnu chorwackiego

Pomnik hymnu chorwackiego postawiony został w Zelenjaku 24 listopada 1935 roku, przy zaangażowaniu Stowarzyszenia Braća Hrvatskoga Zmaja, przy okazji setnej rocznicy ukazania się pieśni Horvatska Domovina. Pomnik został wzniesiony na wjeździe do gminy Kumrovec, na drodze Klanjec – Kumorovec, w kształcie obelisku o wysokości 12,20 m, i szerokości w podnóżu 4,3 x 4,3 m, a w górnej części 1,2 x 1,2 m. Projekt pomnika wykonał rzeźbiarz Rudolf Ivanković. 

Na pomnik została nabudowana płyta z pierwszymi wersami hymnu, płaskorzeźba z wizerunkiem Antuna Mihanovića i wygrawerowanym napisem. Sam autor płaskorzeźby powiedział o niej: „Centralna figura to Antun Mihanović ukazany w rzeczywistym rozmiarze. Wokół niego stoi chorwacki naród chłopski z symbolami pracy. Starałem się, żeby nacionalno-ideistyczny moment był wąsko powiązany z wartościami artystycznymi. Płaskorzeźbę wykonałem na zasadach plastiku“.


Pomnik hymnu chorwackiego w Zelenjaku (MJ)

Pomnik został wzniesiony w Zelenjaku, ponieważ Antun Mihanović, oczarowany pięknem krajobrazu, tu właśnie napisał ten utwór. Odkrywaniu pomnika towarzyszyło, wbrew wszelkim niedogodnościom, ponad 20.000 osób.

Mistrzowski zespół Towarzystwa Braća Hrvatskoga Zmaja zdecydował o wzniesieniu pomnika i został wzniesiony już w trzy miesiące, wbrew temu, że pieniądze na pomnik nie były zapewnione. Pomnik został wybudowany z dobrowolnych datków patriotów i ze sprzedaży orderów.

Szerszej publice nie jest znana nawet informacja, że Maksim Gorki, znamienity rosyjski realista literacki, przetłumaczył ten utwór na język rosyjski w całości, dlatego chorwacki hymn jest obecnie jedynym hymnem państwowym na świecie, który został przetłumaczony na język obcy.

Źródła: Nadica Jagarčec i Zvonimir Blažičko: “Lijepa naša domovino: monografia pamiątkowa z okazji 160. rocznicy pierwszego pisanego wspomnienia hymnu chorwackiego i 60. rocznicy pomnika w Zelenjaku“, Gmina Tuhelj, Tuhelj, 1995., Encyklopedia, Wikipedia

 

My Chorwaci, od wieku siódmego …

Autor: 
Autor: Michael Jukic; Tłumaczenie: Karolina Dopierała
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama