Sfinksy – czym były?

Reklama

wt., 04/13/2021 - 17:22 -- MagdalenaL

Fot: Iwo Bulski z Pixabay 

Każdy z nas ma choć ogólne pojęcie o sfinksach. Są ważną częścią kultury starożytnego Egiptu i starożytnej Grecji. Skąd tak naprawdę wzięły się sfinksy? 

Wygląd i symbolika nazwy 

Sfinksy, mityczne stworzenia, przedstawiane były jako lwy z ludzką głową, jednak zdarzało się, że zamiast ludzkiej pojawiała się głowa sokoła, orła lub barana. Sama nazwa “sfinks” najprawdopodobniej pochodzi od słowa “dusić”. Dlaczego? Nie bez powodu sfinks jest w połowie lwem. Możliwe, że ludzie żyjący w starożytności przyglądali się jak lwice duszą swoje ofiary zębiskami. Od tego mogła wziąć się nazwa “sfinks”, aktualna do dziś. 

Sfinks w starożytnym Egipcie 

Rzeźby sfinksów tworzone były najczęściej z kamienia i osiągały różne rozmiary. Opisywano je jako strażników świątyń. Najstarszą znalezioną rzeźbę sfinksa datuje się na 9500 lat p.n.e. Najsłynniejszą jednak jest Wielki Sfinks z Gizy, który rzekomo przedstawia twarz faraona Chefrena. Sfinksy miały strzec także grobów królewskich. Powodem, dla którego przy grobach władców stawiano sfinksy z ich twarzami, była chęć pokazania, że zmarły władca musiał mieć bliskie kontakty z boginią-lwicą Sechmet. 

Sfinks w starożytnej Grecji 

Sfinksy nazywane były kriosfinksami lub hierokosfinksami, w zależności od tego, czyjego zwierzęcia głowy posiadały. U starożytnych Greków Sfinks była demonem. Siała zło i zniszczenie, przedstawiana była jako potwór. Posiadała głowę i piersi kobiety, ciało lwa, skrzydła orła i ogon węża. Sfinks była popularnym motywem zdobniczym pojawiającym się na posągach Ateny Pastenos, a także widniała na pieczęciach i monetach. 

Zagadka Sfinksa 

Wokół zagadki Sfinksa krąży wiele legend i wiele ich wersji. Mówi się, że Sfinks została sprowadzona przez Herę lub Aresa. Zadawała zagadkę ludziom, którzy stanęli jej na drodze. Jeżeli zgadli: mogli żyć. Jeśli nie: zrzucała ich w przepaść. Zagadka brzmiała: “Co to za zwierzę: rano chodzi na czworakach, w południe na dwóch nogach, a wieczorem na trzech?” Dopiero Edypowi udało się rozwiązać zagadkę. Prawidłową odpowiedzią był “człowiek”. Dlaczego? Gdy człowiek się rodzi – jest malutkim dzieckiem, które raczkuje (chodzi więc na “czterech nogach”). Po południu, czyli w dorosłości, chodzi na dwóch. Gdy natomiast się starzeje, podpiera się laską - symboliczna trzecia noga. 

Inną wersją tej legendy jest zagadka, która brzmiała: “Kim są dwie siostry – jedna rodzi drugą, a druga rodzi tę pierwszą”. Odgadlibyście odpowiedź? Brzmi ona: dzień i noc. Po tym, jak Edyp odgadł zagadkę, Sfinks rzekomo rzuciła się w przepaść, z której wcześniej zrzucała ludzi. Cała legenda ma także głębsze znaczenie. Edyp zabijający Sfinks miał symbolizować zerwanie ze starymi praktykami religijnymi i zwiastować nadejście rządów nowych bóstw olimpijskich. 

Autor: 
Barbara Redzik 
Polub Plportal.pl:

Reklama