Państwo Izrael było jego pomysłem

Reklama

śr., 09/01/2021 - 00:10 -- MagdalenaL

Stworzyć dom dla Żydów prześladowanych w ich ojczyźnie – takie było marzenie i cel Austriaka Teodora Herzla. 29 sierpnia 1897 r. otworzył pierwszy Kongres Syjonistyczny.

Jednak dopiero w 1948 roku jego wizja stała się rzeczywistością.
Ambicje były ogromne: „Chcemy położyć kamień węgielny pod budowę domu, w którym kiedyś będzie mieszkał naród żydowski. Sprawa jest tak wielka, że powinniśmy mówić o niej tylko w najprostszych słowach”. Tak brzmiało pierwsze merytoryczne zdanie wypowiedziane przez Theodora Herzla na porannej sesji pierwszego Kongresu Syjonistycznego 29 sierpnia 1897 roku. Jako jeden ze „zwołujących ten Kongres”, jak sam to skromnie określił, a w rzeczywistości jako najważniejszy twórca spotkania, wygłosił – tuż po starszym prezydencie – oficjalne przemówienie powitalne.

Dla Herzla już spełnieniem marzeń było spotkanie 204 delegatów gmin żydowskich z całego świata, co wprawdzie było dopiero pierwszym krokiem. W 1896 r. opublikował pracę „Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej”, która przy ponad 21 000 słowach była bardziej broszurą niż prawdziwą książką.

Herzl proponował w niej rozwiązanie problemu od kilkudziesięciu lat znacznie rosnącego antysemityzmu, poprzez stworzenie narodowego domu dla Żydów. Herzl pisał ten tekst pod wrażeniem antysemickiej afery Dreyfusa we Francji, która udowodniła mu, iż droga asymilacji nie uspokoi manii rasowej, na co dotychczas liczył.
Konieczne było więc założenie państwa żydowskiego w Palestynie, historycznej ojczyźnie judaizmu (Herzl w swojej książce omawiał również możliwość założenia takiego państwa w Argentynie, ale zrezygnował z tej idei). Przede wszystkim ważne było dla niego, by przyszłe państwo żydowskie powstało na mocy traktatów z wielkimi mocarstwami Europy, a nie „na dziko”, niejako na drodze bezładnej emigracji Żydów do Lewantu.

Kongres w Bazylei sformułował program i założył Światową Organizację Syjonistyczną, której przewodniczącym został Herzl. Jej głównym przesłaniem było to, iż wszyscy Żydzi, którzy „nie mogą lub nie chcą asymilować się gdzie indziej” powinni mieć prawo do emigracji do zorganizowanego przez państwo „domu w Palestynie”.

Na początku września 1897 roku, po zakończeniu obrad Herzl napisał w swoim dzienniku: „Jeśli podsumuję Kongres Bazylejski jednym słowem (którego będę się wystrzegał, by nie wypowiadać publicznie), to będzie ono brzmiało następująco: założyłem państwo żydowskie w Bazylei. Gdybym dziś powiedział to na głos, odpowiedziałby mi powszechny śmiech. Być może za pięć lat, a na pewno za pięćdziesiąt, wszyscy zdadzą sobie z tego jednak sprawę”.
W swoim drugim strzale Herzl trafił niemal dokładnie w dziesiątkę: rzeczywiście, Dawid Ben Gurion proklamował państwo Izrael w Tel Awiwie 14 maja 1948 roku (praktycznie po 50 latach), notabene, pod portretem Herzla. Od samego początku państwo to przyjęło program pionierskiego myślenia: Stać się domem dla Żydów z całego świata, którzy byli prześladowani, nękani lub w inny sposób poddawani presji w swojej aktualnej ojczyźnie. Ben Gurion dążył również do utworzenia tego państwa na drodze porozumienia – Deklaracja Niepodległości opierała się na planie podziału Palestyny opracowanym przez ONZ. Pomysłodawca, jeszcze dobre pół wieku wcześniej, nie wyobrażał sobie takiej organizacji.

Herzl, urodzony w 1860 r. w Peszcie (część podwójnego miasta Buda-Peszt na wschód od Dunaju, która dopiero w 1873 r. została formalnie zjednoczona jako Budapeszt), studiował prawo w Wiedniu i tam uzyskał tytuł doktora. Szybko narastający antysemityzm uniemożliwił mu jednak wejście do sądownictwa. Herzl zajął się dziennikarstwem i w 1891 r. na cztery lata został korespondentem wiedeńskiej gazety „Neue Freie Presse” w Paryżu. W 1895 r. napisał artykuł „Judenstaat”, który ukazał się w następnym roku i wkrótce został przetłumaczony na 18 języków.

W kolejnych latach Herzl starał się pozyskać dzięki środkom dyplomatycznym państwa europejskie, które będą wspierać jego ideę. Liczył na cesarza Wilhelma II, ale nie zdawał sobie sprawy z antysemickiej głębi jego charakteru. Na spotkaniu z Josephem Chamberlainem, brytyjskim ministrem kolonialnym, Herzl otrzymał w 1903 r. ofertę utworzenia żydowskiego regionu autonomicznego w Ugandzie – jednak proponowany obszar po prostu nie nadawał się do zamieszkania przez Europejczyków.

Wiosną 1904 r. Herzl doznał załamania zdrowotnego. Pojechał do uzdrowiska w Dolnej Austrii, gdzie zachorował na zapalenie płuc. 3 lipca 1904 r. Teodor Herzl zmarł w wieku 44 lat i został pochowany w Wiedniu. Dopiero 45 lat później spełniło się jego testamentowe życzenie: Jego szczątki zostały przeniesione do Izraela i pochowane na Narodowym Cmentarzu Herzlberg koło Jerozolimy, który został nazwany jego imieniem.

Autor: 
Sven Felix Kellerhoff / tłum. Agnieszka Cyganik
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama