Historia wyspy Hvar

Reklama

śr., 08/12/2020 - 18:16 -- MagdalenaL

Wyspa Hvar była już zamieszkana w czasach prehistorycznych. Archeolodzy odkryli ślady na wyspie wskazujące na to, że życie istniało tam już od 3500 r. p.n.e.  Ta wyjątkowa kultura prehistoryczna została nazwana hvarską kulturą (3500 – 2500 r. p.n.e.), której ślady znaleziono w jaskini Grapčeva i Markova (Grapčeva i Markova špilja).

W historii pisanej wyspa Hvar pojawia się 385/384 r. p.n.e., gdy Grecy z wyspy Paros na Morzu Egejskim, zakładają kolonię w miejscu dzisiejszego Starego Miasta (Pharos).

Paranowi w kolonizacji pomagał Dionizy z Syrakuz, który na początku IV wieku p.n.e.  założył kolonię na Visie (Issa), która stała się jego handlowym i militarnym ośrodkiem na Adriatyku. Jednakże  już rok po założeniu kolonii Pharos, tubylcy zaatakowali kolonię grecką. Wezwali na pomoc rdzennych mieszkańców sąsiedniego lądu i razem wyruszyli na Pharos. Grecy nie mogli się bronić, dlatego poprosili o pomoc Lissos, gdzie znajdowała się siedziba namiestnika Dionizego. Natychmiast wysłał flotę okrętów wojennych — tierów i dzięki nim Grecy zwyciężyli. Bitwa ta jest pierwszą znaną bitwą morską stoczoną na Adriatyku.

Pharos funkcjonował niezależnie aż do około 235 roku p.n.e., następnie przeszedł pod administrację państwa Ilirów. Podczas pierwszej wojny iliryjskiej w roku 229 p.n.e. miasto zostało zdobyte przez Rzymian i przekazane Demetriuszowi z Hvaru, byłemu iliryjskiemu dowódcy wojskowemu. Sojusz między Rzymem a Demetriuszem nie trwał długo, więc Rzymianie rozpoczęli przeciwko niemu drugą wojnę iliryjską w 219 r. p.n.e., w której to Demetriusz, po klęsce pod Pharos, uciekł do Macedonii, gdzie rządził Filip V. Następnie Pharos funkcjonował pod ochroną Rzymu, aż do połowy I wieku p.n.e., gdy stał się częścią rzymskiej prowincji Illyricum. W starożytności Pharos był stolicą wyspy, jednak według znalezisk archeologicznych znalezionych wokół twierdzy Hvar, jest bardzo prawdopodobne, że na miejscu dzisiejszej twierdzy Hvar istniał gród, który kontrolował starożytną trasę adriatyckiego szlaku wodnego. Na końcu epoki starożytnej na terenie dzisiejszego miasta Hvar nie istniała znacząca osada. Dopiero w średniowieczu centrum wyspy przeniosło się ze Gradu na Hvar. Epoka średniowiecza na wyspie charakteryzowała się ciągłymi zdradami i zmianami władzy, tak jak i w przypadku całej Dalmacji. Jednakże, w tym czasie następuje rozwój tamtejszej społeczności, który trwał do końca XVIII w.

W X wieku Konstantyn VII Porfirogeneta wymienia wyspę Hvar jako część Księstwa Neretwańskiego, pod którego panowaniem pozostawała przez trzy wieki. W XI wieku była częścią średniowiecznego Królestwa Chorwacji. Stale dochodzi do zmian we władzy. Na tronie zasiadają królowie chorwacko-węgierscy, cesarze bizantyjscy i dożowie weneccy. Poprzez śmierć bizantyjskiego cesarza Manuela I. Komena w 1180 r., władza wraca do chorwacko ̶  węgierskiego króla. Jednak Węgry nie zbyt interesowali się nadmorskimi terenami swojego państwa. Mieszkańcy nadmorskiego miasta Omiš w swoich walkach z Wenecją zachowali się jak piraci i tym samym utrudniali handel morski, dlatego też dalmatyńskie miasta zwróciły się do Wenecji o ochronę.

Idąc za przykładem sąsiednich miast, mieszkańcy Hvaru w lutym 1278 roku zdecydowali się przejść pod panowanie Wenecji. Tym aktem rozpoczął się okres rozwój Hvaru, który dzięki korzystnemu położeniu morskiemu stał się jednym z najważniejszych miast Republiki Weneckiej. W połowie XIV w. wyspa Hvar znów stała się częścią państwa chorwacko  ̶  węgierskiego. Po śmierci Ludwika Węgierskiego rozgorzały walki  o tron pomiędzy legalnym węgiersko ̶ chorwackim władcą Zygmuntem Luksemburskim, bośniackim władcą Stjepanem Tvrtko I. Kotromaniciem i Władysławem I. z Neapolu. Ostatni z wymienionych został nawet koronowany w 1403 r. na chorwackiego króla w Zadarze, ale w końcu, zdając sobie sprawę z daremności dalszych walk, w 1409 roku sprzedał Wenecji swoje prawa do Dalmacji.

W 1420 r. wszystkie dalmatyńskie miasta przyznawały kolejno zwierzchnictwo władzy weneckiej. Nastąpił długi okres prawie 100 lat   ̶  uwertura chorwackiego wczesnego nowego stulecia. Charakteryzuje go ciągły utajony konflikt pomiędzy właścicielami ziemskimi i szlachcicami, a wszystko z powodu praw i przywilejów, mocy i nadzorom nad mieniem komunalnym.

W 1510 r.  szerzy się bunt wśród ludu pod dowództwem Matiji Ivanicia, pochodzącego z miasta Vrbanj na wyspie Hvar. Bunt trwał cztery lata. Konflikt tylko na chwilę spowolnił gospodarczy i kulturowy rozwój wyspy. W czasach od stłumienia powstania ludowego do najazdu tureckiego w 1571 r. miasto rozkwitało, stając się znaczącym portem floty weneckiej na Adriatyku. Oprócz znaczenia militarnego Hvar był także ważnym ośrodkiem gospodarczym i handlowym. Dobrze prosperujące rybołówstwo i rolnictwo w XVI w. sprawiło, że mieszkańcy wyspy Hvar byli najbogatszym społeczeństwem w Dalmacji, licząc według liczby mieszkańców. 

Jednak 19 sierpnia 1571 r. miasto zostało napadnięte przez flotę turecką pod przywództwem Uluch Aliego i Karakocego. Turcy przypłynęli do Hvaru 73 statkami. Spalili domy, Arsenał, Pałac Rektora, Urząd Gminy, archiwa, wszystkie kościoły i klasztory. Kilka miesięcy po ataku tureckim, na początku 1572 roku, Hvar spustoszyła zaraza. Dwie trzecie populacji zmarło. Na tym nieszczęścia się nie skończyły. Pierwszego dnia października 1579 r. Wczesnym rankiem piorun uderzył w skład prochu w forcie. Eksplozje łańcuchowe rozerwały fort, a jego kamienne części, broń, drewniane belki, ale także ludzkie szczątki zostały rozrzucone po całym mieście. Większość domów mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej została zniszczona lub uszkodzona. Mimo wszystkich tych wydarzeń, na końcu XVI w. Hvar podniósł się po zniszczeniach i w kolejnym wieku stał się bogatym miastem z dobrze prosperującą gospodarką. Podczas gdy na wybrzeżu Dalmacji szalała wojna wenecko-turecka, jej konsekwencje nie wpłynęły znacząco na Hvar. Jedyny wzrost nastąpił we wschodniej części wyspy po zasiedleniu przez uchodźców uciekających z terenów ogarniętych wojną. W XVIII wieku Wenecja przegrywa w wyścigu ze światem zachodnim, a wraz z nią dalmatyńskie miasta, w tym Hvar, które popadają w ruinę.  Kończył się czas Republiki Weneckiej. Kolejny cios zadał jej Napoleon Bonaparte swoimi zwycięstwami w północnych Włoszech w 1796 r. 

Austria zajęła Hvar 26 lipca 1797 r. Wtedy ostatecznie kończy się władza Wenecji nad wyspą. Według postanowień Pokoju w Campo Formio 18 października 1797 r. Republika Wenecja oficjalnie przestaje istnieć. Po kilku stuleciach weneckiego panowania Hvar dostaje się pod panowanie Austrii. Jednakże w 1806 r. przybywają Francuzi, którzy sprawują władzę do 1813 r., gdy Hvar znów zostaje przejęty przez Austrię.  Za rządów austriackich wyspa nie rozwinęła się zanadto. Można wymienić założenie stacji meteorologicznej w 1858 r. w dawnym klasztorze św. Wenerandy, która istnieje do dziś.  Było to pierwsze schronisko meteorologiczne w Chorwacji. W 1868 r. powstało Towarzystwo Higieniczne, pierwsze towarzystwo turystyczne w Europie. Austria rządziła wyspą do końca pierwszej wojny światowej.

W 1919 r. wyspę okupowali Włosi, pod których władzą Hvar pozostawał aż do podpisania Układu z Rapallo w 1921 r., potem każda wyspa dostała się w ręce nowo powstałego Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, późniejszego Królestwa Jugosławii.

W czasie II wojny światowej, od 1941 do 1945 r., formalnie przypada Niepodległemu Państwu Chorwackiemu, ale pod koniec tego okresu także znajdował się pod władzą włoskich i niemieckich wojsk, aż do kapitulacji Niemiec.  

Po drugiej wojnie światowej Hvar podobnie jak cała Chorwacja, był częścią komunistycznej Jugosławii. W tym okresie, od 1945 do 1991 r., na Hvarze zbudowano kilka hoteli, wodociągi i kanalizację. Miasto funkcjonowało we wszystkich aspektach. Podczas wojny domowej w latach 1991-1995 Hvar nie został zaatakowany przez  wroga, ale przyjmując uchodźców z okupowanych terenów, nosił ciężkie brzemię, z którego skutkami boryka się do dzisiaj. 

Hvar wkroczył w nowe tysiąclecie z nadzieją na nowe jutro. Ruszyła turystyka, a Hvar znów został jedną od jednym z głównych miejsc turystycznych w Chorwacji. Dziś Hvar jest znany na świecie bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, ludzie piszą i rozmawiają o nim, ale kiedy kończy się lato, miasto ponownie zapada w zimowy sen staje się tak samo opuszczony, jak kilkaset lat temu.

Autor: 
Tłumaczenie: Patrycja Szcześniak
Źródło: 
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama