Panteon: starożytny budynek nadal używany po 2000 lat

Reklama

pt., 09/24/2021 - 11:47 -- MagdalenaL

Starożytni rzymscy architekci zaprojektowali portyk dla Panteonu, który nawiązywał do greckiej architektury. Ale wnętrze budynku jest czymś, czego Grecy nie byliby w stanie sobie wyobrazić. (Źródło zdjęcia: Marilla Sicilia/Portfel Mondadori/Getty Images)

„Każdy, kto wejdzie do Panteonu, natychmiast poczuje miażdżący ciężar historii ludzkości, ale także niesamowitą lekkość ludzkiej kreatywności” powiedział John Ochsendorf, profesor architektury na MIT i były dyrektor Amerykańskiej Akademii w Rzymie.

 

„Wchodzisz do środka, patrzysz w górę i widzisz niebo lub przelatujące chmury i myślisz: Jak oni byli w stanie to zrobić prawie dwa tysiące lat temu?”

Panteon to najstarszy budynek na świecie, który jest nadal używany. Od VII wieku jest kościołem rzymskokatolickim.

Zbudowany około 125 roku n.e. przez cesarza rzymskiego Publiusa Aeliusa Hadrianusa, były trzecią iteracją budowli. Pierwszy Panteon spłoną około 80 r. n.e. i został odbudowany wkrótce potem, ale został uderzony przez piorun i ponownie spłonął około 110 r. n.e. Zły los budynków doprowadził do plotek, że Panteon został przeklęty.

Fasada ukończonej konstrukcji udekorowana została starożytnymi motywami greckimi, portyk wejściowy trójkątnym szczytem i dwoma rzędami kolumn korynckich. Wnętrze było rozległe i przewiewne, zwieńczone kopułą, która do dziś jest największą niepodpartą betonową kopułą na świecie.

Do czego był używany?

Słowo Panteon oznacza „wszystkich bogów” i chociaż powszechnie uważa się, że budowla była miejscem kultu poświęconego bóstwom rzymskim, jej pierwotne przeznaczenie jest nieznane.

Skąpe wzmianki o historii Panteonu pozostawiają historyków w niepewności. Choć mógł on być świątynią, rzymskie budowle były zazwyczaj konstrukcjami wielofunkcyjnymi, mówi Lynne Lancaster, historyk architektury i wykładowca nauk humanistycznych. – Trudno więc powiedzieć, co właściwie działo się w Panteonie.


Panteon mógł być używany do różnych celów, ale historycy nie są do końca pewni, jakie było jego przeznaczenie. (Źródło zdjęcia: Pino Pacifico/REDA&CO/Universal Images Group/Getty Images)

Legendy mówią, że jest to miejsce, w którym założyciel Rzymu – Romulus - wstąpił do nieba. Inni uważają, że Panteon był miejscem, w którym cesarz rzymski mógł komunikować się z bogami. Jednak niezależnie od przeznaczenia, podobnie jak wiele rzymskich budowli, imponująca konstrukcja była pokazem siły, „ważnym symbolem władzy imperialnej”, powiedział Luca Mercuri.

Rzeczywiście, rzymska architektura tamtych czasów ucieleśniała bogactwo, siłę i godność. Wieki później, neoklasycystyczni architekci odwoływali się do kombinacji portyku i kopuły Panteonu, aby nadać swoim budynkom te same wartości, od Kapitolu w Waszyngtonie, po Somerset House w Londynie.

Jak został zbudowany?

Panteon był architektonicznym cudem Cesarstwa Rzymskiego.

Oculus – z łacińskeigo "oko" - rozciąga się na 30 stóp (9.14 metra - przypis redakcji), otwierając strukturę ku niebu. Słońce wpada przez oculus, a w czasie burzy deszcz spływa do wnętrza jak wodospad.


Kopuła i oculus Panteonu były wyczynem inżynierii – średniowieczni przywódcy religijni uważali, że osiągnięcie architektoniczne było przykładem zła. (Źródło zdjęcia: Andreas Solaro/AFP/Getty Images)

„Oculus w centrum wydawał się kusić los i pozostawić Panteon otwarty na niebo” – powiedział Ochsendorf. „Ale pokazywał też mistrzostwo w geometrii i konstrukcji – że potrafili budować kopuły na taką skalę i pozostawić otwarte oculusy na środku w sposób, który był prawie popisowy”.

W średniowieczu przywódcy religijni, którzy nie wierzyli w ten wyczyn, podawali w wątpliwość świętość Panteonu, wierząc, że jest to dzieło diabła.

Jednak to nie szatan; to inżynieria.

Chociaż biały, żółty, fioletowy i czarny marmur sprowadzano z całego Morza Śródziemnego, to beton – rzymski wynalazek – pozwolił architektom zrezygnować z kolumn nośnych i wprowadzić przestronne kopuły.


Wraz z drzwiami wejściowymi oculus jest jedynym naturalnym źródłem światła w budynku. (Źródło zdjęcia: Alessandra Tarantino/AP)

Jedną ze sztuczek, która pomogła ustabilizować dużą kopułę, było użycie coraz lżejszego kamienia w mieszance betonowej, gdy docierała ona do szczytu. U podstawy można zastosować ciężką cegłę, a wokół oculusa gąbczastą, lekką skałę wulkaniczną.

Chociaż Panteon ujawnił niektóre ze swoich tajemnic projektowych, Lancaster powiedziała, że wciąż odnajduje magię w szczegółach. W miarę upływu dnia słońce migocze wokół wnętrza kopuły, rzucając światło na jej zatopioną siatkę niczym gigantyczny zegar słoneczny.

„To jedno z niewielu miejsc na świecie gdzie można obserwować obrót Ziemi”.

Autor: 
Jacqui Palumbo Tłumaczenie: Weronika Florko
Polub Plportal.pl:

Reklama